Sertleşme sorununda ameliyatsız tedavi
Şok dalga tedavisi, hafif ve damarsal kökenli sertleşme sorununda işe yarayabilir; ancak etkisi çoğu olguda sınırlıdır ve tek başına yeterli olmayabilir. 21 randomize çalışmayı birleştiren 2025 Cochrane incelemesinde ereksiyon skoru kısa dönemde ortalama 3,9 puan arttı. Sertleşme ilacına zayıf yanıt varsa ya da ilaç kullanılamıyorsa seçilmiş hastalarda anlam kazanır.
Kısa cevap
Çoğu olguda şok dalga tedavisi sertleşme ilacının yerini tamamen tutmaz; ancak damarsal kökenli, hafif ya da orta derecede sorunu olan erkeklerde ereksiyon sertliğini artırabilir. Kanıt düzeyi düşüktür, yan etki plasebo uygulamadan farklı değildir. Karar muayene ve gerekirse penil Doppler sonrasında verilir.
Şok dalga tedavisi, penise vücut dışından düşük enerjili akustik dalgalar verilerek damar yenilenmesinin uyarıldığı, ameliyatsız ve anestezisiz bir yöntemdir. Tıbbi adı düşük yoğunluklu ekstrakorporeal şok dalga tedavisidir (Li-ESWT). Böbrek taşı kırmada kullanılan yüksek enerjili dalgalardan farklıdır; amaç dokuyu parçalamak değil, onarım sürecini başlatmaktır.
Böbrek taşı kırma
Sertleşme sorununda şok dalga
Bu mekanizma deney çalışmalarına dayanır; insanda ölçülen sonuç ereksiyon skorundaki değişimdir. O yüzden bir sonraki bölümde yalnız hastada ölçülmüş verilere bakıyoruz.
Randomize çalışmalarda şok dalga tedavisi ereksiyon skorunu plasebo uygulamaya göre ortalama 3 ile 5 puan artırmıştır. Hastanın gündelik hayatta fark ettiği eşik 4 puan kabul edildiği için kısa dönemdeki etki bu eşiğin sınırındadır. Etki hafif ve orta derecede sorunu olanlarda daha belirgindir, kanıtın kesinliği ise düşüktür.
IIEF-EF puanında plasebo uygulamaya göre fark
| Çalışma | Kapsam | Ortalama fark | Güven aralığı |
|---|---|---|---|
| Cochrane 2025, kısa dönem | 15 çalışma, 937 kişi | 3,89 | 2,89 ile 4,89 |
| Cochrane 2025, uzun dönem | 5 çalışma, 276 kişi | 5,25 | 2,47 ile 8,04 |
| Sokolakis 2019 | 10 çalışma, 873 hasta | 3,97 | 2,09 ile 5,84 |
| Yao 2022, 6. ay | 16 çalışma, 1.064 kişi | 3,20 | 2,49 ile 3,92 |
IIEF-EF, 6 ile 30 arasında puanlanan ve ereksiyonu ölçen standart bir ankettir. 10 çalışmalık bir meta-analizde şok dalga uygulanan erkeklerin ilişki için yeterli sertliğe (sertlik skoru 3 ve üstü) ulaşma olasılığı plasebo uygulamaya göre 4,35 kat yüksek bulunmuştur (Int J Impot Res 2019). Cochrane incelemesinde sertlik skoru kısa dönemde 1,06 puan artmıştır.
Dürüst bir not
Cochrane yazarları kanıtın kesinliğini tüm sonuçlar için düşük olarak derecelendirmiş, çalışmaların bir kısmının cihaz üreticilerince desteklendiğini belirtmiştir. Hasta ya da eş memnuniyetini ölçen çalışma bulunamamıştır (Cochrane Database Syst Rev 2025). Bu yüzden şok dalga tedavisini hastalarıma her sorunu çözen bir yöntem olarak değil, doğru seçilmiş kişide denenebilecek destekleyici bir seçenek olarak anlatıyorum.
Avrupa ve Amerikan üroloji dernekleri bu tedaviye farklı bakar. Avrupa Üroloji Derneği (EAU) belirli hasta gruplarında zayıf dereceli bir öneriyle kullanılabileceğini söyler; Amerikan Üroloji Derneği (AUA) ise yöntemi hâlâ araştırma aşamasında sayar. İki kılavuz da doğru hasta seçimini ve gerçekçi bilgilendirmeyi şart koşar.
EAU, 2025
Zayıf öneri
Sertleşme ilacıyla ya da ilaçsız olarak şu gruplarda kullanılabilir: hafif damarsal kökenli sertleşme sorunu; ağızdan ilaç kullanmak istemeyen ya da kullanamayan, iyi bilgilendirilmiş hastalar; ilaca zayıf yanıt veren damarsal kökenli hastalar (EAU kılavuzu).
AUA
Araştırma aşamasında
Amerikan Üroloji Derneği, sertleşme sorununda şok dalga tedavisini araştırma aşamasındaki bir yöntem olarak sınıflandırmaya devam etmektedir (kanıt düzeyi C). Eleştirmenlere göre sorun çalışma sayısında değil, çalışmaların yöntem kalitesindedir (Br Med Bull 2025).
En uygun aday, damarsal kökenli, hafif ya da orta derecede sertleşme sorunu olan ve gece ya da sabah ereksiyonları süren erkektir. Meta-analizlerde yararın bu grupta belirginleştiği görülmüştür (Am J Mens Health 2022). Sinir hasarı, ağır damar yetersizliği ya da tedavi edilmemiş hormon eksikliği varsa beklenti düşüktür.
Daha uygun hasta grubu
Sonucun sınırlı kalabileceği durumlar
Hasta seçimini, cihaz protokolünü ve kimlere uygulanmaması gerektiğini ESWT'de doğru hasta seçimini anlattığım yazıda ayrıntılı ele aldım.
Seans sayısı cihaza ve protokole göre değişir; tek bir doğru sayı yoktur. Cochrane incelemesine alınan randomize çalışmaların hepsinde tedavi 3 ay ya da daha kısa sürede tamamlanmıştır. Kliniğimde bir seans yaklaşık 15 ile 20 dakika sürer, anestezi ve hastanede yatış gerekmez.
Evet. EAU kılavuzu şok dalga tedavisini sertleşme ilacıyla birlikte ya da ilaçsız kullanılabilecek bir seçenek olarak tanımlar. 44 çalışmalık bir meta-analizde ilaca şok dalga eklenmesi ereksiyon skorunda 3,5 puanlık ek iyileşmeyle ilişkili bulunmuştur; ancak bu rakam tek bir çalışmaya dayanır (JAMA Netw Open 2021).
İlaçla birlikte kullanmak başarısızlık anlamına gelmez. Pratikte amacım, ilacın dozunu ya da kullanım sıklığını azaltabilmek ve ilaca yanıtı güçlendirmektir. Sertleşme sorununun ilaç, iğne, vakum ve protez dahil tüm seçeneklerini sertleşme sorunu ve tedavisi sayfamızda bulabilirsiniz.
Düşük yoğunluklu şok dalganın yan etki riski çok düşüktür. 20 randomize çalışmada, 1.400 katılımcıda tedaviye bağlı yan etki oranı plasebo uygulamayla aynı bulunmuştur (risk farkı 0,00; Cochrane 2025). Seans sırasında hafif rahatsızlık, nadiren geçici kızarıklık görülebilir; bunlar birkaç saat içinde kendiliğinden geçer.
Kan sulandırıcı kullanımı, uygulama bölgesinde aktif enfeksiyon ya da açık yara, pıhtılaşma bozukluğu ve penis bölgesinde tanısı konmamış kitle varsa işlem ertelenir ya da uygulanmaz. Bu nedenle tedaviden önce kullandığınız ilaçları mutlaka bildirin.
Gerçekçi beklenti, ereksiyon sertliğinde belirgin ama sınırlı bir iyileşmedir; gençlikteki işleve tam dönüş değildir. Hasta memnuniyetini belirleyen yalnız biyolojik sonuç değil, başlangıçtaki beklentinin ne kadar gerçekçi olduğudur. Bu nedenle tedaviden önce olası kazancı, yukarıdaki çalışmalardaki sayılarla ve hastanın kendi ereksiyon skoruyla birlikte konuşuyorum.
Beklenebilecek olanlar
Beklenmemesi gerekenler
Sonucu güçlendiren adımlar: düzenli egzersiz, kilo kontrolü, sigaranın bırakılması, şeker ve tansiyonun dengede tutulması. Performans kaygısı biyolojik iyileşmeyi gölgeleyebileceği için psikolojik boyut da ihmal edilmez.
Hastaların şok dalga tedavisiyle ilgili en sık sorduğu sorulara kısa ve kaynaklı yanıtlar aşağıda. Yanıtlar 2025 Cochrane incelemesi, randomize çalışmaların meta-analizleri ve Avrupa Üroloji Derneği kılavuzuna dayanır. Kişisel durumunuz için muayene, ereksiyon anketi ve gerekirse penil Doppler sonuçlarıyla birlikte değerlendirme gerekir.
Kalıcılık konusundaki veri sınırlıdır. 2025 Cochrane incelemesinde 3 aydan uzun izlenen 5 çalışmada ereksiyon skoru plasebo uygulamaya göre ortalama 5,25 puan daha yüksek bulunmuş, ancak kanıtın kesinliği düşük olarak derecelendirilmiştir (Cochrane 2025). Sigara, kontrolsüz şeker ve hareketsizlik gibi damarı bozan etkenler sürerse kazanılan etki zamanla azalabilir.
İşlem anestezi gerektirmez; çoğu hasta yalnızca hafif bir tıkırtı ya da karıncalanma hisseder. 1.400 katılımcıyı kapsayan 20 randomize çalışmanın analizinde tedaviye bağlı yan etki oranı plasebo uygulamadan farklı bulunmamıştır (risk farkı 0,00; Cochrane 2025). Seans sonrası günlük yaşama hemen dönülür.
Seans sayısı cihaza ve protokole göre değişir; standart bir sayı yoktur. Cochrane incelemesine alınan randomize çalışmaların hepsinde tedavi süresi 3 ay ya da daha kısaydı. 16 çalışmayı birleştiren bir meta-analizde seans başına 0,09 mJ/mm² enerji yoğunluğu ve 1.500 ile 2.000 atım uygulanan planların ereksiyon skorunda daha yararlı olduğu bildirilmiştir (Am J Mens Health 2022).
Etki hemen değil, damar yenilenmesine bağlı olarak haftalar içinde ortaya çıkar. 16 randomize çalışmanın meta-analizinde ereksiyon skorundaki fark 1. ayda 3,18, 3. ayda 3,01 ve 6. ayda 3,20 puan bulunmuştur (Am J Mens Health 2022). Bu nedenle değerlendirmeyi son seanstan birkaç ay sonra yapıyorum.
Avrupa Üroloji Derneği, sertleşme ilacına zayıf yanıt veren damarsal kökenli hastalarda şok dalga tedavisini zayıf dereceli bir öneriyle seçenek olarak sayar (EAU kılavuzu). İlaca dirençli hastalarda kombinasyon tedavileri genel olarak ereksiyon skorunda 4,38 puanlık ek iyileşmeyle ilişkili bulunmuştur; bu rakam yalnız şok dalgaya ait değildir (JAMA Netw Open 2021).
Bu grupta kanıt yetersizdir. 2025 Cochrane incelemesi, radikal prostatektomi geçirmiş erkekleri kapsam dışında bırakmıştır; yani inceleme sonuçları bu hastalar için doğrudan geçerli değildir (Cochrane 2025). Sorun sinir hasarından kaynaklanıyorsa damarı hedefleyen bir tedaviden beklenti sınırlıdır; penil rehabilitasyon planı kişiye göre yapılır.
Uygulanabilir, ancak bu kombinasyonun kanıtı henüz sınırlıdır. 660 hastalık 7 randomize çalışmanın meta-analizinde şok dalga tedavisine PRP eklenmesi ereksiyon skorunu tek başına şok dalgaya göre daha fazla artırmış, yazarlar sonucun büyük çalışmalarla doğrulanması gerektiğini vurgulamıştır (Aging Male 2025). Ayrıntıları PRP ve şok dalga kombinasyonunu anlattığımız yazıda bulabilirsiniz.
Op. Dr. Niyazi Umut Özdemir
Üroloji Uzmanı, UZ Clinic, Antalya
Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden 2000 yılında mezun oldum, üroloji uzmanlığımı 2005 yılında yine Ege Üniversitesi'nde tamamladım. 2006'dan bu yana Türk Üroloji Derneği Yeterlilik Board Sertifikası sahibiyim. 2017'de Muratpaşa'da kurduğum UZ Clinic'te sertleşme sorunu, erken boşalma, Peyronie hastalığı ve erkek cinsel sağlığı alanlarında çalışıyorum.
Akademik kimliğim ORCID kaydım üzerinden doğrulanabilir.